VieTeX

Chương trình soạn thảo TeX

Gói lệnh cài dấu tiếng Việt trên các bảng mã thông dụng của LaTeX

Posted by nhdien on 22/06/2013

Đây là tóm tắt báo cáo của tôi tại Nha Trang ở Đại hội Hội Toán học Việt Nam từ 10-14/08/2013. Xem tệp PDF.

Tóm tắt.
D. Knuth tạo ra TeX dùng với bảng mã OT1, 7bit  sau đó các nước Tây, Đông âu mở rộng bảng mã ra 8bit với 256 ký tự để đáp ứng các ký tự còn thiếu, bảng mã này ký hiệu là T1. Tiếp theo là một số bảng ký tự khác được phát triển trong TeX như T2 cho tiếng Nga, T4 cho tiếng Balan, T5 cho tiếng Việt.

Hiện tại chúng ta dùng TeX tiếng việt với bảng mã T5 của Hàn Thế Thành và một số người khác phát triển. Do tiếng Việt có nhiều ký tự có dấu hơn các bảng mã khác, bảng mã T5 cung cấp đầy đủ các ký tự tiếng Việt. Như vậy muốn dùng chữ tiếng Việt với các phông khác nhau mà không có bảng mã T5 thì không dùng được. Để làm một phông theo bảng mã T5 mất rất nhiều công và không phải ai cũng làm được. Mặt khác phông của các bảng mã gốc OT1, T1 không dùng cho tiếng Việt được.  Báo cáo này trình bày một cách làm khác với cách làm các bảng mã trong LaTeX để cài dấu tiếng Việt trên rất nhiều các bảng mã sẵn có như OT1, T1, LY1, QX, IL2, B1, T5, TCVN,…

Bằng cách lập trình LaTeX để cài dấu các ký tự dựa trên các ký tự có sẵn của các bảng đã có.  Tôi đã tạo ra gói lệnh vntext.sty tự động cài dấu tiếng Việt với tùy chọn bảng mã. Người dùng LaTeX chỉ cần đưa vào phần đầu lệnh \usepackage[T1]{vntext} là trong văn bản được cài dấu theo mã T1, mà ngày nay các loại phông TeX đều phát triển trên bảng mã cơ bản OT1, T1. Nghĩa là với gói lệnh này việc dùng các phông và bảng mã cho tiếng Anh cũng giống như dùng cho tiếng Việt.  Ngoài ra gói lệnh còn dùng cho các bảng mã chính tiếng Việt như T5, TCVN, VNI, BKHCM, …. các phông của các bảng mã này cũng dùng được, tôi đã chuyển các phông cơ bản tiếng Việt trên Window để chạy trong TeX. Đặc biệt việc sử dụng các phông thư pháp tiếng Việt không khó khăn.

Rất nhiều gói lệnh ứng dụng trong LaTeX chỉ dùng với  mã OT1 và T1, như vậy khi dùng gói lệnh cài dấu vntext.sty vẫn giữ được các tác dụng của gói lệnh gốc. Tôi đã thử nghiệm với rất nhiều gói lệnh phông không có mã T5  vẫn cho kết quả tốt như luctime.sty, jamtime.sty, fouriernc.sty,… đều cho kết quả rất tốt. Tất cả tệp liên quan tới gói lệnh tôi có để trên: https://nhdien.wordpress.com

Địa chỉ liên hệ:
Nguyễn Hữu Điển
Khoa Toán – Cơ – Tin học
ĐHKHTN, ĐHQGHN
334, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
email: huudien@vnu.edu.vn
tel: 0989061951.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: