VieTeX

Chương trình soạn thảo TeX

Sách: LaTeX với gói lệnh và phần mềm công cụ

Posted by nhdien on 01/05/2009

latexcongcuNhững năm trước tôi  có biên tập một cuốn sách về LaTeX nhằm phổ biến và cổ vũ sử dụng TeX trong các ngành khoa học tự nhiên. Cuốn sách này đã tái bản tới lần thứ hai và được bán trong các cửa hàng sách trong cả nước. Tôi biết sách hiện đang có và  CD mới nhất của tôi với VieTeX (không kèm theo sách) có tại

1. Thư viện Viện toán học, 18 Đường Hoàn Quốc Việt, Nghĩa Đô, Từ Liêm, Hà Nội.

2. Cửa hàng sách 332, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội (Cạnh ĐHKHTN)

Sau đây tôi đưa nguyên văn mục lục và lời nói đầu của cuốn sách (Do quyền thuộc NXBĐHQGHN nên tôi không được phép đưa toàn tbộ nội dung cuốn sách)

 LaTeX VỚI GÓI LỆNH VÀ PHẦN MỀM CÔNG CỤ

Nhà xuất bản ĐHQG Hà Nội
Năm xuất bản: 2004
Khổ sách: 17 x 24
Số trang: 320

 

Lời giới thiệu

 Cuốn sách LaTeX tra cứu và soạn thảo-NXB ĐHQG –2001 của chúng tôi đã giới thiệu những phần sử dụng cơ bản của LaTeX cùng với phần mềm PcTeX. Nhiều bạn đọc đã sử dụng tốt trong thời gian ngắn để làm chế bản các loại sách báo về Toán. Nhưng cũng còn nhiều câu hỏi và những khó  khăn khi sử dụng LaTeX, những vấn đề nhiều bạn đọc hỏi đều thuộc những công cụ kèm theo của LaTeX mà ở Việt Nam đều khó tìm được và không ai phổ biến. Tôi biên soạn cuốn sách này nhằm nâng cao tay nghề sử dụng LaTeX cùng với công cụ của nó. Các bạn tìm thấy trong cuốn sách này những cách làm, các thủ thuật thay đổi chính trong LaTeX cho phù hợp thiết kế văn bản của ta như thay đổi tiêu đề, thay đổi số đếm, chú thích,… Những công cụ gần như người sử dụng LaTeX  nào cũng nên có như các gói lệnh chuyên về một chủ đề nào đó trong toán học như biểu bảng, vẽ hình, đặt hình trong văn bản, … Những gói lệnh cần thiết được giới thiệu và cho ví dụ áp dụng cụ thể, các bạn có thể thử nghiệm. Gắn liền với LaTeX là những phần mềm trợ giúp soạn thảo, in ấn, trong cuốn sách này chúng tôi giới thiệu và hướng dẫn hai phần mềm thông dụng hiện nay là PcTeX và MikTeX cùng với hệ soạn thảo của chúng. Nội dung của cuốn sách được chia làm bốn phần cơ bản.

 

I.                  LaTeX cơ bản và thông số biến đổi:

Từ chương 1 đến chương 4.Phần này giới thiệu những điều cơ bản nhất khi sử dụng LaTeX, không lặp lại tất cả những gì đã giới thiệu trong cuốn sách trước, chỉ giới thiệu những vấn đề và cách thức thay đổi trong LaTeX đã có. Hướng dẫn các bạn chủ động hơn trong khi sử dụng khai báo cơ bản của LaTeX. Phần này và phần sau có liên quan với nhau đều muốn thay đổi một phần vốn có của LaTeX. Phần này và phần phụ lục bao hàm toàn bộ sử dụng LaTeX, nghĩa là những người bắt đầu học LaTeX cũng tìm thấy trong cuốn sách này cách dùng LaTeX. Còn những người đã sử dụng LaTeX thì đây là cẩm nang tương đối đầy đủ khi sử dụng LaTeX.

 

II.               Những gói lệnh kèm theo LaTeX:

Từ chương 5 đến chương 8. Để đáp ứng nhu cầu sử dụng LaTeX từ phiên bản LaTeXe Hội những người dùng TeX trên thế giới đã thiết kế mở cho người sử dụng, đó là kèm theo các gói lệnh thiết kế của người dùng cùng với LaTeX. Hiện nay tồn tại một lượng lớn những gói công cụ phục vụ cho mọi đối tượng chuyên biệt khi dùng LaTeX như các gói về phông chữ, gói lệnh về lược đồ giao hoán, gói lệnh về vẽ hình trong LaTeX, gói lệnh về hóa, gói lệnh về vật lý, hầu như các nhà xuất bản nào cũng có gói lệnh riêng định dạng lại sách báo của mình… Trong phần này giới thiệu những gói lệnh cơ bản cho chế bản sách, các báo, bài báo, luận án, nhúng hình, … Mỗi gói lệnh đều có cách sử dụng đơn giản là khai báo và thực hiện các lệnh trong gói lệnh đó, với những cộng cụ trong phần này các bạn sẽ sử dụng LaTeX dễ hơn và có nhiều ý tưởng văn bản làm đẹp tài liệu của mình.

 

III.           Những phần mềm quản lý LaTeX:

 Từ chương 9 đến chương 11. Phần này liên quan đến phần trước là sử dụng gói lệnh tiếng Việt cho từng phần mềm quản lý LaTeX. Ta đã biết PcTeX và sử dụng rất dễ dàng với gói lệnh tiếng Việt của chúng tôi. Chúng tôi nhắc lại ở đây một số chú ý cần thiết mà nhiều người hay hỏi chúng tôi khi sử dụng. Chương này còn giới thiệu phần mềm quản lý LaTeX cho không MikTeX và cách sử dụng nó cùng với gói lệnh cho tiếng Việt, đặc biệt là cho tiếng Việt. Bằng một hệ soạn thảo tệp nguồn LaTeX hiện đại cho không với MikTeX thực sự cho chúng ta sử dụng MiKTeX ưu tiên hơn. Tất cả những gì cập nhật của LaTeX với đầy đủ gói lệnh như chuyên đổi sang tệp ps, tệp pdf, … trong cuốn sách này chúng tôi trình bầy, đáng giá cho các bạn dùng thử MiTeX. Còn PcTeX vẫn dễ sử dụng nhưng phiên bản mới không được cung cấp kịp thời và các gói lệnh của nó cũng không được đầy đủ lắm.

 

IV.            Phụ lục cần thiết về LaTeX:

 Chương 12 và chương 13. Những ký hiệu và cách sử dụng LaTeX được giới thiệu trong phần này. Đây là phần tổng quan mọi mặt về sử dụng LaTeX. Cuối cùng là các từ khóa của LaTeX dùng để tra cứu khi cần thiết.

 

Sử  dụng cuốn sách này

Phần mềm và gói lệnh trong cuốn sách này được thử trên:

–  Hệ điều hành: MS Window 2000.

– Phần cứng: CPU Pentium IV tốc độ 850 Hz, RAM 252Mb.

– Hệ soạn thảo văn bản dành cho TeX:  WinShell 2.5 của Hoer.

– Phần mềm MiTeX 2.4.

– LaTeX được cập nhất mới nhất lấy từ Internet.

– Gói lệnh VnTeX 2.0 phiên bản mới nhất được cập nhật.

 

Những ví dụ được mô tả theo chia đôi trang sách hoặc một phần ở trên nguồn và dưới kết quả thật. Biểu tượng của mỗi ví dụ là

Phần nguồn cần gõ vào           Kết quả đạt được in ra

 

Tất cả ví dụ trong sách này đều chạy được trên PcTeX32, nhiều gói lệnh được nạp vào cùng với gói lệnh VnTeX 2.0. Những ví dụ được gõ vào trong dòng chấm chấm dưới đây:

 

\documentclass article

\usepackage {amsmath,amsxtra,amssymb,latexsym, amscd,amsthm}

usepackage {vnfonts}

\begin {document}

…………………………………………….

\end {document}

 

Tất cả những gói công cụ và phần mềm có nói tới trong sách này được tác giả chuẩn bị thành một đĩa CD cài đặt, nội dung chính là phần cài đặt VnTeX 2.0 cho cuốn sách này. Ngoài ra trong đĩa

CD theo cuốn sách này còn chứa rất nhiều ví dụ mẫu mà không có khả năng mô tả hết ở đây. Bạn đọc có thể liên hệ với tác giả để mua sản phẩm CD này.

 

Mọi liên lạc và trợ giúp với tác giả:

Nguyễn Hữu Điển

Phòng Giải tích số và Tính toán khoa học, Viện Toán học

Hộp thư:

Viện Toán học, 18 Hoàng Quốc Việt, 10307 Hà Nội, Việt Nam.

Điện thoại: Cơ quan: 04-7 563 474, Nhà riêng: 04-7 560 253

Điện thoại di động: 091 2342752

Thư điện tử: nhdien@math.ac.vn

 

Lời cảm ơn

Nhân đây tác giả  cảm ơn các bạn đọc đã sử dụng LaTeX trong soạn thảo văn bản tiếng Việt và cho những lời khuyên bổ ích, cần thiết để tôi hoàn thiện phần mềm của mình. Tác giả cảm ơn GS.TSKH Hoàng Xuân Phú đã động viên, giúp đỡ và cho nhiều lới khuyên cần thiết để hoàn thiện cuốn sách. Chân thành cảm ơn đồng nghiệp trong phòng Giải tích số và Tính toán khoa học,  lãnh đạo Viện Toán học. Tác giả nhận được nhiều ý kiến đóng góp có giá trị của Ban biên tập và những điều kiện thuận lợi cho việc xuất bản cuốn sách này của Nhà xuất bản đại học Quốc gia Hà Nội, xin cảm ơn.

 

Hà Nội, ngày 15 tháng 7 năm 2004

Tác giả          

 

Mục lục

 

Lời giới thiệu   3

 

Chương 1.   Cấu trúc văn bản  13

1.1. Giới thiệu về TeX và LaTeX   13

1.1.1. Sự phát triển của TeX và LaTeX   14

1.1.2. LaTeX và các thành phần của nó  14

1.2. Cấu trúc tệp nguồn LaTeX   16

1.2.1. Lớp văn bản  16

1.2.2. Những tùy chọn chuẩn của lớp văn bản  17

1.2.3. Những lệnh riêng cho lớp và gói lệnh  18

1.3. Định dạng trang  18

1.3.1. Định dạng trang cơ bản  18

1.3.2. Thay đổi định dạng trang  21

1.3.3. Trang nằm ngang  23

1.4. Phong cách trang văn bản  23

1.4.1. Phong cách cơ bản  23

1.4.2. Tiêu đề chạy và đánh số trang  24

1.4.3. Viết phong cách văn bản mới  25

1.4.4. Gói lệnh fancyheadings tự tạo phong cách trang  26

1.4.5. Định dạng đoạn văn bản và phân trang  29

1.5. Cấu trúc lôgic của văn bản  30

1.5.1. Đánh số tiêu đề một đoạn  31

1.5.2. Định dạng tiêu đề một đoạn  33

1.5.3. Định dạng tiêu đề chương và phần tập sách  36

1.5.4. Thay đổi tên các loại tiêu đề trong LaTeX   37

Chương   2.   Lệnh và môi trường  39

2.1. Lệnh trong LaTeX   40

2.1.1. Các loại lệnh  40

2.1.2. Lệnh độ dài và đơn vị độ dài  42

2.1.3. Những lệnh đặc biệt  43

2.2. Số đếm  45

2.2.1. Số đếm mặc định và số đếm tự tạo  45

2.2.2. Thao tác trên các số đếm  45

2.3. Định nghĩa lệnh mới  46

2.3.1. Lệnh không có đối số  47

2.3.2. Lệnh có đối số  48

2.3.3. Lệnh có đối số tùy chọn  49

2.3.4. Một số ứng dụng hữu ích khi tạo lệnh  49

2.4. Gói lệnh ifthen  51

2.5. Môi trường LaTeX   53

2.5.1. Khái niệm môi trường  53

2.5.2. Những môi trường đặc biệt  54

2.6. Định nghĩa môi trường mới  56

2.6.1. Môi trường không đối số  57

2.6.2. Môi trường có đối số  58

2.6.3. Môi trường có đối số tùy chọn  59

2.7. Môi trường toàn văn bản  60

2.8. Môi trường khối hộp văn bản  61

2.8.1. Hộp văn bản theo chiều ngang  61

2.8.2. Hộp văn bản theo chiều dọc  63

Chương   3.   Văn bản toán học  67

3.1. Phông và ký hiệu trong công thức  68

3.1.1. Phông cho các ký tự toán  68

3.1.2. Những ký hiệu toán học cơ bản  70

3.1.3. Ký hiệu của gói lệnh amsmath  77

3.1.4. Sự kết hợp giữa các ký hiệu  79

3.2. Môi trường ma trận  85

3.2.1. Môi trường ma trận cơ bản  85

3.2.2. Môi trường cases  86

3.3. Biểu đồ trong toán học  86

3.3.1. Gói lệnh CD  86

3.3.2. Gói lệnh pb-diagram  88

3.4. Mở rộng môi trường theorem  92

3.4.1. Môi trường định lý cơ bản trong LaTeX   92

3.4.2. Gói lệnh theorem  93

3.5. Dạng thông số toán học  95

3.6. Sắp xếp đẳng thức  96

3.6.1. Công cụ chung cho các loại công thức  97

3.6.2. Các môi trường công thức cụ thể  98

3.7. Tùy chọn của gói lệnh amsmath  100

Chương   4.   Thông báo lỗi  103

4.1. Những lỗi khi sử dụng LaTeX   104

4.1.1. Thông báo lỗi của TeX  104

4.1.2. Thông báo lỗi của LaTeX   106

4.2. Các loại lỗi điển hình trong LaTeX   107

4.2.1. Lỗi lan truyền  107

4.2.2. Lỗi môi trường toán  109

4.2.3. Lỗi từ nhiều tệp trong một văn bản  109

4.3. Danh sách các lỗi của LaTeX   110

4.3.1. Thông báo lỗi LaTeX  tổng quát  110

4.3.2. Lỗi từ gói lệnh của LaTeX   114

4.3.3. Lỗi phông LaTeX   116

4.4. Thông báo lỗi của TeX  117

4.5. Những cảnh báo: Warnings  121

4.5.1. Cảnh báo tổng quát của LaTeX   121

4.5.2. Cảnh báo gói lệnh của LaTeX   123

4.5.3. Cảnh báo phông của LaTeX   124

4.5.4. Cảnh báo của TeX   125

4.6. Phương pháp tìm lỗi  126

Chương   5.   Công cụ định dạng cơ bản  127

5.1. Một số định dạng cơ bản trong LaTeX   127

5.1.1. Căn lề cho một đoạn  127

5.1.2. Định dạng danh sách  129

5.2. Định dạng đoạn và câu văn bản  136

5.2.1. Gói lệnh letterspace thay đổi khoảng cách kí tự  136

5.2.2. Gói lệnh ulem in nghiêng và gạch dưới  137

5.2.3. Gói lệnh xspace sinh kí tự trống sau lệnh  137

5.2.4. Gói lệnh setspace thay đổi khoảng cách giữa các dòng  138

5.2.5. Gói lệnh picinpar trong đoạn có một lỗ văn bản  138

5.2.6. Gói lệnh shapepar định dạng đoạn đặc biệt  139

5.3. Nguyên dạng văn bản  140

5.3.1. Gói lệnh alltt gần như môi trường nguyên dạng  140

5.3.2. Gói lệnh verbatim nâng cao môi trường nguyên dạng  141

5.3.3. Gói lệnh moreverb mở rộng môi trường nguyên dạng  141

5.4. Chú thích, ghi chú và ghi bên lề  143

5.4.1. Chú thích trong môi trường minipage  144

5.4.2. Gói lệnh endnotes chú thích cho từng đoạn  145

5.5. Định dạng văn bản nhiều cột  145

5.5.1. Gói lệnh multicol tạo nhiều cột khác nhau trên trang  145

5.5.2. Định dạng trong cột trong môi trường multicols  147

Chương   6.   Các dạng biểu bảng  149

6.1. Cấu trúc bảng cơ bản trong LaTeX   150

6.2. Gói lệnh array mở rộng môi trường tabular  153

6.3. Gói lệnh tabularx tự động tính độ rộng cột  158

6.4. Gói lệnh delarray với ký hiệu biên của mảng  160

6.5. Môi trường bảng tabbing  161

6.6. Gói lệnh supertabular bảng dài nhiều trang  163

6.7. Gói lệnh longtable bảng nhiều trang tinhnobreakspace vi  165

6.8. Một số gói lệnh sắp cột và hàng một bảng  169

6.8.1. Gói lệnh dcolumn định nghĩa dóng cột  169

6.8.2. Gói lệnh hhline kết hợp đường kẻ ngang và kẻ dọc  170

6.9. Gói lệnh multirow sắp xếp dọc cột trong bảng  171

6.10. Điều chỉnh bảng với ô ngang toàn bộ cột  172

6.11. Chú thích dưới bảng  173

6.12. Bảng lồng trong bảng  174

Chương   7.   Vẽ hình và quản lý hình vẽ  177

7.1. Những gói lệnh làm khung văn bản  178

7.2. Môi trường picture  183

7.2.1. Hệ tọa độ và độ dài đơn vị  183

7.2.2. Một số lệnh vẽ hình cơ bản  185

7.3. Gói lệnh đưa hình vào  190

7.3.1. Những lệnh trong graphics  192

7.3.2. Những lệnh trong graphicx  193

7.3.3. Một số gói lệnh khác  194

7.3.4. Cấu hình điều khiển để đưa ảnh vào văn bản  196

7.4. Tô mầu nền và chữ  196

7.5. Các loại môi trường di động  197

7.5.1. Vị trí của môi trường di động  197

7.5.2. Thông số cho môi trường di động  199

Chương   8.   Làm chỉ dẫn và tra cứu  201

8.1. Bảng mục lục  202

8.1.1. Cấu trúc bảng mục lục  202

8.1.2. Thêm nội dung bảng mục lục  204

8.1.3. Tự làm bảng mục lục  205

8.1.4. Gói lệnh minitoc cho nhiều bảng mục lục  205

8.1.5. Danh sách hình và bảng trong văn bản  206

8.2. Chỉ dẫn chéo trong văn bản  207

8.2.1. Chỉ dẫn chéo cơ bản  207

8.2.2. Gói lệnh varioref tra cứu chéo mềm dẻo hơn  210

8.2.3. Tra cứu chéo từ văn bản bên ngoài  211

8.3. Làm danh mục từ khóa  211

8.3.1. Quy trình làm chỉ số từ khóa  212

8.3.2. Chuẩn bị làm chỉ số trong tệp LaTeX   213

8.3.3. Dùng gói lệnh makeidx và chương trình MakeIndex  215

8.3.4. Khai báo tùy chọn trong chương trình MakeIndex  216

8.3.5. Thông báo lỗi  217

8.4. Người dùng định dạng lại chỉ số  218

8.4.1. Những từ khóa định dạng  218

8.4.2. Những ví dụ định dạng lại chỉ số  220

8.5. Thay đổi trình bày bảng danh mục từ khóa  222

8.5.1. Danh mục từ khóa nhiều cột  222

8.5.2. Nhiều bảng danh mục từ khóa khác nhau  223

8.5.3. Gói lệnh index mở rộng khả năng lệnh chỉ số  226

8.6. Trích dẫn tài liệu tham khảo  229

Chương   9.   Sử dụng phần mềm PCTeX  231

9.1. Phần cài đặt và lập cấu hình  231

9.1.1. Cài đặt phần mềm  231

9.1.2. Lập cấu hình  233

9.2. Hướng dẫn sử dụng trong soạn thảo  236

9.2.1. Chức năng cơ bản trong soạn thảo  236

9.2.2. Biên dịch LaTeX  trong chương trình  236

9.2.3. Công cụ chuyển đổi  237

9.3. PcTeX với phần mềm VnTeX 2.0  237

9.3.1. Cài đặt phông tiếng Việt  237

9.3.2. Dùng đĩa CD VnTeX với PcTeXv4  238

Chương   10.   Sử dụng phần mềm MiKTeX   239

10.1. Phần cơ bản của MiKTeX   239

10.1.1. Cài đặt MiKTeX   239

10.1.2. Sử dụng MiKTeX  đối với người dùng  241

10.2. Chương trình soạn thảo WinShell  242

10.2.1. Cài đặt và khởi động WinShell  242

10.2.2. Hướng dẫn sử dụng WinShell  244

10.2.3. Chuyển đổi dữ liệu  250

10.3. MikTeX với phần mềm VnTeX 2.0  250

10.3.1. Phông và tệp của gói lệnh tiếng Việt  250

10.3.2. Dùng đĩa CD VnTeX 2.0 với MikTeXv4  251

Chương   11.   Những phần mềm trợ giúp  253

11.1. Phần mềm vẽ hình WinTpic  253

11.1.1. Cài đặt WinTpic  253

11.1.2. Hướng dẫn sử dụng WinTpic  254

11.1.3. Nút lệnh và cách vẽ  255

11.1.4. Thực hiện trên các Menu  258

11.2. Đưa các hình đã vẽ từ WinTpic vào LaTeX   259

11.2.1. Các cách nhập tệp có hình vẽ  259

11.2.2. Những ví dụ về khả năng WinTpic  260

11.3. Các chương trình vẽ hình ngoài LaTeX   262

11.4. Các chương trình đọc tài liệu và in ấn  264

11.4.1. Chương trình Gsview  264

11.4.2. Chương trình Acrobat Reader  265

Chương   12.   Các lớp văn bản  267

12.1. Sử dụng văn bản không cần mẫu  267

12.2. Lớp văn bản letter  270

12.2.1. Trình bày một bức thư  270

12.3. Lớp văn bản slides  273

12.3.1. Môi trường slides  273

12.3.2. Ví dụ biểu diễn bằng slides  274

12.4. Lớp văn bản article và book  276

Chương   13.   Tra cứu địa chỉ và kí hiệu  283

13.1. Địa chỉ các gói lệnh trên Internet  283

13.2. Mẫu chữ tiếng Việt  288

13.3. Những kí hiệu đẹp  291

Tài liệu tham khảo   299 

 

                                  

4 Responses to “Sách: LaTeX với gói lệnh và phần mềm công cụ”

  1. Pham Duc Manh said

    Em đang cần quyển sách này nhưng không thể mua được. Ai có thể mua dùm em được không (em ở Gia Lai, tìm hết các nhà sách Gia Lai – Kontum nhưng chẳng có). Em cảm ơn.
    Trả lời
    Hà Nội thì có, nhưng tôi không giúp bạn được vào trang a0.com nhờ thày Long gửi hộ.

  2. Nguyen Van An said

    Vậy mà em cứ tưởng thầy viết mỗi cuốn Latex – tra cứu và soạn thảo (chỉ mượn photo được thôi, nhà sách tỉnh em chẳng có) –> các gói lệnh trình bày phong cách trang chẳng hiểu chi cả. Để em phải tìm mua hoặc pho to quyển ni mới được. À, có quyển nào mới hơn nữa không thầy?
    Trả lời
    1. Ở trang web này có 7 cuốn bằng cả TeX và PDF như bạ đã biết, có 2 cuốn dịch ra tiếng Việt, không phải của tôi.
    2. Tôi viết 2 cuốn như trong menu tin học. Còn dự định thì nhiều mà không có thời gian, nếu bạn nào thạo TeX tôi muốn viết cùng, đảm bảo bản quyền và chịu trách nhiệm in và xuất bản.

    • Lê Triệu Bá Vương said

      Em đang có dự định viết sách về TeX đây thầy ơi. letrieubavuong@gmail.com
      Trả lời
      Chúc mừng bạn có một ý tưởng tốt, chúc thành công để mọi người hiểu biết hơn về TeX

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: